محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
173
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
روز بيست و هشتم اين ماه كه روز پنجشنبه است ، حضرت خداوندگار - اعزّ الله انصاره - در حق پيرى پاشا بذل مرحمت و عاطفت فرموده ، به دويست هزار آقجه - يعنى سه هزار و سيصد بيست تومان - به مواجب خرج سفره و نوكر از تمام نوكرى معاف داشته ، مشار اليه را مطلق العنان فرمودند و پاشاى مشار اليه نيز دست بوسيده استدعا نموده است كه در غياب همايون مشغول به محافظت اسلامبول شده ، اين موجب را به استحقاق بگيرد و اين استدعاى مشار اليه به كمال تحسين پذيرفته شده است . وقايع ماه جمادى الاولى سنهء 923 چون از ايران و از مصر اخبار صحيحه به بابعالى رسيده كه شاه اسماعيل هداياى بسيار به دربار سلطان مصر فرستاده ، استدعا نموده است كه راه عبور از ممالك آسيايى مصر به لشكر عثمانى ندهد و در ازاى اين محبّت ، مبلغ معين هم قبول كرده كه در هر سال به خزانهء مصر تقديم نمايد و سلطان مصر هم اين تكليف شاه را قبول كرده ، و قول به شاه داد كه اول مصرانه تكليف صلح به سلطان كند ؛ هرگاه تكليف او را سلطان نپذيرد بجنگد و هرگاه دياربكر و ممالك ذوالقدريه را از دست سلطان گرفته باشد ، بدون ادعا ضميمه ممالك مصريه كرده و در اين باب عقد معاهده نموده و سند آن را هم مبادله كرد . حضرت خداوندگار كه اين خبر موحش را شنيدند ، عقد مجلس مشورت نموده ، بعد المذاكره ، به اكثريت آرا قرار دادند كه اول دو نفر از رجال دولت را به يك نامه محبّت آميز و با هدايا به دربار سلطان مصر فرستاده ، از حركت اردو اطلاع بدهند و اجازهء عبور از خاك متعلقه به مصر استدعا نمايند ، و به دقت تمام رفتار و حركات دربار مصر را هم تدقيق و تجسّس نموده ، بازگردند . حضرت خداوندگار ، نيز به اردوى شرق تشريف فرما شده ، سردارى كل را در عهده بگيرند . بنا به اين قرار ، روز چهارشنبه سوم ماه جمادى الاولى ، زيرك زاده نور الدين افندى قاضى عسكر روم ايل ، ى سفير اول و قرهجه احمد پاشا سفير دوم نصب گرديده ، متوجه مملكت مصر گردانيدند . روز پنجشنبه چهارم ماه مذكور نيز ، حضرت خداوندگار به دولت و اقبال و سعادت و اجلال از اسلامبول حركت و از دريا عبور فرموده ، در محميه اسكدار وارد سراپرده شدند . عرض مخصوص : چون وقايع اين سفر را شخصى هم روز به روز ضبط كرده و اين يادداشت هم مثل يادداشت سابق الترجمه در منشآت فريدون بيگ ضبط گرديده بود ، محض توسيع دايرهء اطلاعات مطالعه كنندگان كرام ، هر دو يادداشت بالتوحيد ممزوجا ترجمه و تحرير شد . انتهى